Nieuwsbrief – Juni 2023

Project in de loods

Gedeeltelijke restauratie Torr-Mor

In de loods staat op dit moment al weer een tijdje mijn Bretonse kottertje De Torr-Mor. Het is een zg. Maquerautier, ofwel “makrelenboot”, meer dan 100 jaar oud en waarschijnlijk gebouwd in St. Malo. Het scheepje is gebouwd op een eiken kielbalk en doodhout met eiken wrangen en leggers. De getrapte spanten zijn van acacia. De wegering en huid is gemaakt van Amerikaans grenen.
De afmetingen zijn:
lengte over alles 12.09m, lengte over de stevens 7.02m, lengte waterlijn 6.90, grootste breedte 3.0m, diepgang (grootste diepte) 1.6m, waterverplaatsing 5 ton, Thames measurement 7 ton.
Zeilgarderobe bestaat uit grootzeil, topzeil, fok, kluiver en bij heel licht weer een vlieger. Totaal 53m2.
De vorm is een s-spant met vrij scherpe kimmen, een rechte voorsteven en een iets positief hellende platte spiegel. Het heeft een doorgestoken roer dat aan de kiel hangt.

Ik kocht het schip in de zomer van 1986 als een wrak dat een beetje verstopt stond bij Heeg bij de Mar in Friesland. Het werd in een vrachtwagen geladen en naar Amsterdam vervoerd. Hierna had ik 5 jaar nodig om het weer in het water te krijgen. Het dek, de dekbalken, de roef en de eerste twee gangen, dus zeg maar alles boven het derde gang werd vernieuwd. Het roer, de roerkoning en de hennegatskoker werd vervangen. Er werd een motor geplaatst en de aandrijving vervangen. Het nagelnieuwe zeil en alle rondhouten dat ik van een tweemastkotter had gekocht werd aangepast en na 7 jaar kon ik eindelijk zeilen.
Dat zeilen ging eigenlijk verbazingwekkend goed en na een paar jaar aanpassen, uitproberen enz. won ik in 1995, tot ieders verbazing, de kotterrace voor de eerste keer. Bij windkracht 4 en redelijk vlak water haalt het scheepje, natuurlijk alleen bij halve- of ruime wind en vers schoongespoten onderwaterschip, 6,8 tot7 knopen. Dat is voor zo’n kort en dik scheepje werkelijk waanzinnig.

In de loods heeft het schip vanaf 1998 al een aantal keren grote operaties ondergaan. In 1998 een deel van het dek en wegering aan BB.
De kielbalk en voorsteven zijn in 2003-2005 vervangen en in die sessie ook enkele gangen.
In de volgende sessie van 2007-2008 ging de roersteven en hekbalken er uit en zijn vervangen met bilinga. Daarna volgde in 2011-2012 weer het dek, zeilwerk en de verschansing. Het vorige platendek had ik niet zo goed gemaakt. Ach al doende leert men.
Nu ben ik bezig geweest met het vervangen van een 24 gebroken spantjes. De spantjes van 25x35mm zijn van acacia en rotten dus niet, maar zijn door een van mijn voorgangers met schroeven vast gezet. Hierdoor zijn ze gespleten en in de scherpe kim, na jaren, gebroken. Ik heb ze nu vervangen door gelamineerde eiken spantjes van 25x35mm die ik heb geklonken met koperen klinknagels. Voor de vereenvoudiging heb ik spantjes gemaakt van 25×45. Deze zijn zonder gevaar wel te schroeven. Schroeven kan je in je eentje. Klinken niet. Lamineren was tweede keuze omdat de bocht in de kim, zoals bleek, te scherp was om te stomen, althans voor mijn vaardigheid.
Door schimmelaantasting, met bekende oorzaak, moesten er aan SB enkele gangen, spanten en voor een deel de wegering en dekspanten worden vervangen. Spanten en wegering heb ik van eiken gemaakt. Voor de gangen heb ik, omdat vet Amerikaans grenen niet goed te verkrijgen is, Mahonie gebruikt. Onder de waterlijn heb ik een deel vervangen met padoek.
De gangen zijn, door de bouwer in Frankrijk, koud op elkaar gebouwd en hebben dus geen v-naad Een beetje eigenlijk als een 16m2. De planken zijn na ruim 100 jaar zodanig gekrompen dat de naden soms bijna 6mm open stonden en dus niet meer goed te breeuwen waren. Lekkage is daardoor een doorlopende, terugkerende nachtmerrie. Ik heb nu de knoop doorgehakt en de naden open gezaagd en er arm geschaafde latten van 5mm aan een zijde in verlijmd met Sikaflex. Zo kreeg ik een v-naad die wel goed te breeuwen is. Het eeuwige breeuwen is nu gelukkig weer klaar en ik ben de naden aan het afwerken. Boven de waterlijn gebruik ik Sikaflex en onder de waterlijn een bitumenproduct van Den Brave. Dan schuren en schilderen en de binnen betimmering weer aanbrengen.
In deze zomer, ijs en weder diende, eindelijk weer varen.